Oy nasıl kullanılır?

Demokrasinin en temel unsurlarından biri olan ve vatandaşlık görevleri arasında yer bulan oy verme, seçme ve seçilme hakkının doğal sürecidir. Seçmen kütüğüne kayıtlı 18 yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı oy kullanma hakkına sahiptir. Seçmen, seçimin yapılacağı günden önce nerede ve hangi numaralı sandıkta oy kullanacağına dair bilgileri içeren seçmen bilgi kağıdı eline ulaşmadıysa, kayıtlı olduğu muhtarlıktan ve Yüksek Seçim Kurulu’nun internet adresinden (ysk.gov.tr) gereken bilgileri girerek oy kullanacağı sandığa dair bilgilerine ulaşmalıdır. Seçmen, kaydının bulunmuyor olması halinde belirtilmiş güne kadar bağlı bulunmuş olduğu nüfus müdürlüklerine adres beyanında bulunarak seçmen kütüğüne kaydını yaptırmalıdır.

Seçmen, seçimin yapılacağı gün belirlenen saatler içinde kayıtlı olduğu sandığa gittikçe oyu kullanır. Oy kullanacağı süreçte seçmen bilgi kağıdı ile kimlik kartı yanında bulunmalıdır. Ek olarak kim olduğuna dair resimli ve resmi nitelikteki; sürücü belgesi, ilgili olduğu resmi kurumun soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi de oy kullanımında kimlik kartı yerine geçerlidir.

Ek olarak seçmenlere verilen zarf üstünde İlçe Sandık Kurulu ile Sandık Kurulu’nun mühürleri yer almalıdır. Bu mühürlerden biri eksik olduğu durumda oy geçersiz sayılır. Seçmenin bu açıdan zarfı kontrol etmesi de önemlidir.

Yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının oylarını kullanması ise, belirlenen tarihler arasında gümrük kapılarında ve bulundukları ülkelerde açılan sandıklarda gerçekleşir. Yurt dışında oy kullanacakların, “Yurtdışı Seçmen Kütüğü”ne kayıtlarının bulunması gereklidir. Aksi halde yurtiçinde nüfus müdürlüklerine, yurtdışında da Türk konsolosluklarına başvurarak adres beyanında bulunmalılardır.

Oyun geçerli olabilmesi için oy kullanımı esnasında dikkatli olunacak unsurlar söz konusudur. Mührün basılacak daire dışına çıkmış olması, birden çok daireye mührün basılmış olması veya yanlış katlama sonucu mührün diğer daireler içerinde de izinin çıkması oyun geçersizliğine sebeptir. Ek olarak seçmenin adı yahut imzası gibi bilgiler barındıran oy pusulaları, sandık kurulunca verilmiş mührü taşımayan oy pusuları, sandık kurulundan değişik oy pusulaları ile oy kullanılması ve zarfın içine oy pusulası ile beraber konmuş kağıtlar oyların geçersiz sayılmasına neden olur. “EVET” mührü basılmamış pusulalarda sayım esnasında geçersizdir. Bu nedenle oyların geçerliliği için seçmenin dikkat edeceği çok önemli konu, pusulanın mührün basıldığı yer dışta kalacak halde katlanmasıdır. Bunun yanı sıra zarf veyahut pusula üstünde kimliğini belirtecek her çeşit unsurdan uzak durmalıdır.

Seçmen bilgilerini sandık görevlisine gösterdikten sonra kendisine verilecek birleşik oy pusulası, zarf ve mührü alarak kabine geçmektedir. Eğer yalnız olarak oy atmasını engelleyecek her hangi bir özrü ilgili değilse, hiç bir baskı altında kalmamak ve yaptırım unsurlarını bertaraf etmek amacı ile kabinde yalnız başına, birleşik oy pusulasında yer bulan siyasi parti veyahut bağımsız adaylar içinde tercih ettiği parti veyahut bağımsız adayın altında bulunan daireye “EVET” mührünü basarak oy vermektedir. Pusulayı zarfın içine koyarak kayıtlı olduğu sandık içine atar ve sandık görevlilerince gösterilen sandık seçmen listesinde isminin yazıldığı yeri imzalayarak oyunu kullanır.