Maliyet analizi neden önemlidir?

Ticari işletmenin ürün yahut servis üretimi için ve diğer operasyonlarında karşı karşıya kaldığı parasal ödemelerin analizi olarak tanımlanan maliyet analizi işletmeler için hayli kritiktir. Çünkü maliyet karı direkt etkileyen kalemlerden biridir. İşletmelerin birincil amaçlarının da kar elde etmek ve elde edilen karı arttırmak olduğu düşünüldüğü zaman, her işletme maliyet analizine büyük önem vermektedir.

Maliyet analizinin hesaplanmasında göz önüne alınan belli başlı kalemler vardır. Bunlar üretim maliyeti için başlıca direkt ilk hammadde ve malzeme maliyeti, direkt işçilik maliyeti ve genel üretim giderleri maliyetleridir. Her başlığın altında işletmenin katlanmak zorunda olduğu maliyetler yer alır. İlk hammadde ve malzeme maliyetleri, ürünün üretimi için kullanılan envaiçeşit hammadde ve malzemenin maliyetlerinin ayrı ayrı hesaplanmasından oluşur. Bunun hesaplanabilmesi için bir ürün üretilirken, o ürünün bünyesine giren her malzemenin bir dökümü yapılmalıdır. Direkt işçilik maliyeti ise işçiye ödenecek ücretlerden oluşur. İşçinin bir işletmeye olan toplam maliyeti hesaplanırken, işçinin esas işçilik ücretine ek olarak primleri, sigorta ödemeleri, fazla mesai ödemeleri, ikramiyeler, senelik izin ücretleri ile envaiçeşit sosyal yardım da gözönünde bulundurulmalıdır. Genel üretim maliyetlerine misal olarak ise; bina veyahut fabrika binası, üretim için kullanılan makineler, üretim yapılırken kullanılan enerji yahut yakıt giderleri, su, aydınlatma, bakım ve onarım giderleri verilebilir. Bütün bu maliyetler toplandığında bulunan üretim maliyetine ek olarak faiz ödemeleri, kar payı ödemeleri, amortisman ve birtakım operasyonal giderler de eklendiğinde toplam maliyet bulunmaktadır.

Bulunan bu maliyet, şirketin karını en direkt etkilemektedir. Karın hesaplanması şirketin toplam gelirlerinden maliyetlerinin çıkarılması ile olur. Bu halde maliyet ne kadar yüksekse kar o kadar az, maliyet ne kadar düşükse kar o kadar fazla olabilecektir. Şirket maliyet analizini yaptığında, hangi kalemlerin daha çok maliyet yarattığını görebilir ve bunları düşürebilmek için değişik stratejiler geliştirebilir. Örnek verirsek, çok fazla maliyeti olan bir üretim faktörü, bir benzeriyle değiştirilebilir; veya başka bir tedarikçi bulunabilir. Şirketin yeni açtığı bir tesis fazla maliyet yaratıyor ve bu maliyet elde edilen geliri karşılamıyorsa, tesisin iyileştirilmesi veya kapatılması kararı verilebilir. Maliyet analizi satış fiyatını belirlemede de rol oynar. Fiyatlamada "maliyet odaklı fiyatlama" adı verilen ayrı bir tür vardır ve bu türde, maliyetin üstüne kar marjı eklenmek suretiyle satış fiyatı belirlenir. Bu halde, şirketlerin rekabetçi ortamda belirleyecekleri fiyatın birincil belirleyicisi maliyet olur.