Keman çalmak nasıl öğrenilir?

İnsan sesine en yakın seslerden biri olarak tanımlanan yaylı çalgı grubunun en küçük elemanı kemanın öğrenimi için genel olarak küçük yaşlarda başlanılması tavsiye edilir. Fakat, her ne kadar daha etkili sonuçlar verse de, dünyanın dört bir yanında her yaştan insan keman çalmayı öğrendikleri için eğitimi açısından değişmez bir kural değildir. Keman çalmayı öğrenmek isteyen herkes, belli öğrenme materyalleri ile disiplinli ve sıkı bir çalışma ile amaçlarına ulaşabilir.

Her ne kadar çalması zor bir müzik aleti gibi görünse de uygulanabilecek temel kurallara dikkatli olunması ve bol alıştırma yapılmış olması ile keman öğrenilebilecek müzik aletleri arasındadır. Ayrıca doğru ve disiplinli çalışma ile zaman geçtikçe yalnız olarak bile teknik olarak gelişim sağlanabilmesi söz konusudur. Fakat kullanılacak kaynakların doğru materyallere sahip olmasına dikkatli olunması gerekir.

Arşe sesin güzel çıkması açısından çok önemli unsurlardan biridir. Genel olarak arşede kullanılan kıllar at kuyruğundan yahut misinadan yapılmaktadır. Arşenin hemen arkasında kılların gerginliğinin ayarlandığı vida bulunmaktadır. Kıllar ne çok gergin ne de çok gevşek olacak biçimde ayarlanır. Vidanın gerilmesi nihayetinde arşenin ağaç kısmı ortalarda kıllara yaklaşacak halde kavisli kalmalı ve kıllar ile arasına parmakların girebileceği halde aralık bırakılmalıdır. Arşe kullanılmadığı sürelerde kesinlikle gerginliği azaltılarak bırakılmalıdır. Ek olarak arşe kılların daha iyi bir ses çıkarabilmesi için kullanılmadan önce kıllara reçine sürülmelidir. Doğru arşe tutuşunda ise, el gerilmemeli ve rahat bir biçimde bırakılmalıdır. Başparmak arşenin uçlarında bulunan siyah deri ile yay kıllarının arasına yerleştirilirken serçe parmağı dışarısındaki diğer parmaklar hafif eğimli bir biçimde tutularak eklem yerleri yayın ahşap bölümümü kavramalıdır. Serçe parmağı ise yayın üstüne yerleştirilmelidir. Arşe tutuluşunda dikkatli olunacak en ehemmiyetli unsur parmakların mutlaka kasılmamasıdır. Bu kural yayın teller üstünde rahat gezinebilmesi açısından çok önemlidir. Yay kullanımının ilk zamanlarında genel olarak doğru tel üstünde gezinmek sorun olmakla beraber yayın doğru tutuşu ve kullanımına dair teknikler ile yapılacak alıştırmalar nihayetinde problem aşılacaktır.

Keman çalımında düzgün ses vermek yanında, ikinci safha doğru sesin verilmesidir. Kemanın klavyesi üstünde doğru notaların verilmesi gayet zor bir işlemmiş gibi görünse de disiplinli ve programlı parmak alıştırmaları ile zaman geçtikçe doğru notaların basımı ilgili olabilir. Lakin başlangıç kısmında kişiyi zorlayacak aşamalardan biridir.

Keman öğreniminde genel olarak yaşanılan sıkıntıların başında doğru ve düzgün sesi çıkartmak gelir. Bu nedenle keman çalmaya başlarken ilk adım keman ve arşe adı verilen yayın tutuşu ile yayın nasıl çekileceğini öğrenmektir. Düzgün sesin çıkışı fakat doğru tutuş pozisyonu ile mümkündür.

Keman öğrenme devrinde önemli diğer bir unsur ise nota öğrenimidir. Her parçaya hakim olabilecek bir donanıma sahip olmak açısından nota bilgisinin de kesinlikle olması gerekmektedir. Hassaten klasik parçaların icrasında nota çok önemlidir.

Bütün bunların öncesinde temel bilgi açısından kemanı ve arşeyi parçalarıyla beraber tanımak gereklidir. Kemanda ve arşede gereken ön hazırlıkları yapmak ve tutuş ile çalış aşamalarında genel kuralları doğru olarak uygulama açısından keman ve arşenin bölgeleri kesinlikle bilinmelidir.

Doğru keman tutuşu ise keman yastığının omuzun üstüne yerleştirilerek kemanı çene ve omuz arasında sabitlemektir. Keman sapından el ile tutulmadan çene ve omuz arasında tutulmaya çalışarak doğru pozisyon için alıştırma yapılabilmektedir. Kemanın el ile tutuşunda dikkatin açılması gereken nokta ise bileğin dışa ve içe bükülmeden parmakların rahat bir biçimde hareket edebileceği halde tutmaktır. Parmak uçları tellere dik basacak biçimde konumlandırılırken baş parmak destek amacıyla kullanılmalıdır. Hem oturularak aynı zamanda ayakta çalınabilen keman da vücudumuzun duruşu da muhakkak dik olmalıdır. Genel açıdan bütün bu aşamalar ayna karşısında tekrarlanarak doğru duruş ve tutuş alışkanlıkları elde edildikten sonra keman kullanımında notalara geçilmelidir.