Fikri mülkiyet hakkı nedir?

Fikri mülkiyet hakları, maddi bir varlığa bağlı olmayan ve bu varlıklardan şekil ve süre gibi kavramlar yönünden ayrılan haklardır. B...

 

Telif hakları ve sınai mülkiyet haklarının bütününe fikri mülkiyet hakkı denir. Telif hakları, eserin yaratılması ile kendi kendine bahsi geçen olan haklar iken, sınai mülkiyet haklarının (patent, tasarım, marka gibi) tescil ettirilmesi gerekliliği vardır. Bunu yapmak için Türkiye'de sorumlu olan kurum Türk Patent Enstitüsü'dür. Telif hakları için ise bir bildirim ya tescile gerek duyulmamaktadır. 

Fikri mülkiyet hakları, maddi bir varlığa bağlı olmayan ve bu varlıklardan şekil ve süre gibi kavramlar yönünden ayrılan haklardır. Bu özelliğiyle fikri mülkiyet hakları maddi mülkiyet haklarından farklıdır. Fikri mülkiyet, maddi bir varlığa sahip olmayan soyut haklardır. Fikri ürünlerin dışa vurumu, şiir, söz, şekil, hikaye, özgün bir kompozisyon veyahut tasarım şeklindedir. 

Bir düşüncenin fikri mülkiyet hakları kapsamında koruma altına alınması için, bu düşüncenin diğerlerinin anlayacağı halde dışa vurulması, somutlaşması gerekmektedir. Fikri mülkiyet haklarında ülke bazında bir koruma mevcuttur. Buna, ülkesellik ilkesi denir. Bu ilkeye göre, fikri hakların hangi ülkede korunması isteniyorsa, geçerli olan o ülkenin mevzuatı olabilecektir. Bu hal, bazen sorunlar yaratmaktadır. Çünkü her ülkenin koruma prosedürleri benzer olmayabilir. Bir ülkede korunan bir eser, başka bir ülkede korunmayabilir veya değişik prosedürler uygulanabilir. Uluslararası anlaşmalar yoluyla bu prosedürler standardize edilmeye çalışılmaktadır. 

 

Fikri mülkiyet hakları somut eşyalardan değişik özelliklere sahip oldukları için değişik hukuki kurallarla korunurlar. Örnek verirsek, bir romanı satın alan kişi, eşya hukuğuna göre o kitabın maliki olarak kabul edilir. Ama, kitabın içinde yer alan bir şiir yahut öykünün mülkiyet hakkına şiir veyahut öykünün yazarı sahiptir. Bu halde, kişi kitabı çoğaltıp satma hakkına muhakkak sahip değildir. 

Fikri mülkiyet haklarının geçerliliği de maddi mülkiyetten farklıdır. Maddi mülkiyette bir zaman sınırlaması olmayıp, eşyanın sahibi onu dilediği süre boyunca kullanabilir. Örnek verilecek olursa, bir çanta alan kişinin onu kullanım süresi için bir zaman sınırlaması yoktur. Fakat türkiyede mülkiyet haklarında koruma (edebiyat, sinema, müzik ve güzel sanat eserleri gibi) kişinin yaşamı boyunca ve vefat ettiği tarihten başlayarak yetmiş sene süresince olur. 

 
 
 

İsterseniz bir sonraki makalemiz olan İnovasyon nasıl yapılır? adlı yazıyı okuyabilirsiniz.

 
 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.

 

Bu konu hakkında siz ne düşünüyorsunuz?